architectuur

De belangrijkste architecten van de Amsterdamse School

Als belangrijkste architecten van de Amsterdamse School kunnen Michel de Klerk, Joan Melchior van der Meij en Piet Kramer genoemd worden. Zij hebben alle 3 in Amsterdam gewerkt op het architectenbureau van Eduard Cuypers. Omstreeks 1910 begonnen deze architecten hun eigen bureau en verrijkten de stad met nieuwe architectonische hoogstandjes. Michel de Klerk is in 1923 overleden en daarmee verloor De Amsterdamse School haar belangrijkste voorvechter en boegbeeld. De bouwstijl bleef nog wel meer dan 10 jaar voortbestaan. Veel andere architecten die later volgens andere stijlen zijn gaan bouwen, zijn wel in de stijl van de Amsterdamse School begonnen.

Architect Jan Frederik Staal heeft voor de wereldtentoonstelling in Parijs in 1925 het Nederlands Paviljoen ontworpen dat aldaar volledig in de architectuur van de Amsterdamse School is uitgevoerd. Volledig volgens het gedachtegoed van de Amsterdamse School is ook de inrichting van dit paviljoen helemaal in de stijl van de Amsterdamse School vormgegeven. Architect Jan Gratama die veel gebouwen in de stijl van de Amsterdamse Schoolstijl heeft gebouwd was de eerste bouwkundige die de term Amsterdamse school gebruikt heeft.

Amsterdamse school

bouwstijlenTyperend voor de Amsterdamse School is het gebruik van veel baksteen en het toepassen van versieringen in de gevels, in weer in baksteen of in gebeeldhouwd natuursteen. De gevels zijn vaak voorzien van laddervensters. De daken zijn steil daken en soms verfraaid met torentjes. Dit karakter en de draagconstructie die soms alleen maar symbolisch zijn aangebracht veroorzaakten soms zelfs problemen bij het plaatsen van de echte draagconstructie.

De grootste concentratie gebouwen die naar het idee van de Amsterdamse School zijn gebouwd, treffen we aan Amsterdam. Zo is er het Plan Zuid naar een ontwerp van Berlage. Natuurlijk kent u het Olympisch Stadion van Jan Wils (en dat naast Plan-Zuid ligt). Verder noemen we het Scheepvaarthuis dat door Joan Melchior van der Meij is ontworpen. Als we dan aan het opsommen zijn, mogen we ook zeker de woningbouw in de Spaarndammerbuurt van Michel de Klerk en de schoolgebouwen die o.a. Cornelis Kruyswijk en Nicolaas Lansdorp hebben ontworpen, niet vergeten. in Amsterdam-Noord (Tuindorp Oostzaan en Tuindorp Nieuwendam) profileert de Amsterdamse School zich ook in landelijke varianten van onder meer architect B.T. Boeyinga die ook nog een aantal gereformeerde kerken in deze stijl ontwierp en bouwde. In Amsterdam zijn ook veel bruggen uitgevoerd in de stijl van de Amsterdamse School, voor het ontwerp en de bouw van veel van deze Amsterdamse bruggen tekende architect Piet Kramer.

wendingen

huizenbouwHet maandblad Wendingen had een belangrijke rol in de Amsterdamse School. Wat we misschien niet verwachten maar wat wel gebeurde, was dat Wendingen ook architectuur liet zien die niet als werk van de Amsterdams School te bezien valt. De Van Nellefabriek in Rotterdam, een van de grootste voorbeelden van het Nieuwe Bouwen, werd in Wendingen uitgebreid getoond. Wendingen zag het levenslicht in januari 1918. De initiatiefnemers waren enkele leden van het genootschap Architectura et Amicitia. Dit was een vereniging van architecten, beeldend kunstenaars, bouwkundigen die meer aandacht wilden besteden aan de esthetische aspecten van de architectuur die volgens hen verwaarloosd was. Wendingen werd daarmee de tegenhanger van het Bouwkundig Weekblad dat veel meer vaktechnisch was.

Een van de oprichters van Wendingen was de al eerder genoemde Hendrik Wijdeveld. Hij had tot 1925 de leiding van het blad en was ook verantwoordelijk voor de typografie. Eind 1931 is Wendingen opgeheven. Er werd erg veel zorg en aandacht gegeven aan de vormgeving. Het blad had een vierkante omslag waarvan het ontwerp steeds door een andere kunstenaar werd gemaakt. Daarna wisselden de leden van de redactie van Wendingen elkaar regelmatig af. Daarmee was het blad zeker niet alleen tijdschrift voor architectuur. Er was aandacht voor veel verschillende vormen van kunst, zelfs voor kunstvormen als toneel en dans. Ook verschillende bouwstromingen uit binnen- en buitenland kregen veel aandacht in Wendingen, het blad beperkte zich zeker niet tot alleen de Amsterdamse School.